Zargana balığı, besin değeri yüksek bir balık türü olmasına rağmen ülkemizde genellikle diğer balıkları avlamak için yem olarak kullanılır. Özellikle İstanbul’da lüfer ve kofana, Ege ve Akdeniz’de ise akya ve sinarit balıkları için en ideal taze yem zargana balığıdır.
Avlanması kolay bir balık türü olan zargana Türkiye’de Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Marmara denizi olmak üzere tüm denizlerimizde bulunan bir tuzlu su balığıdır.
Belonidae familyasına ait olan Zargana balığı bilimsel sınıflandırmada Belone Belone olarak adlandırılır. Halk arasında bilinen diğer adı sargan, İngilizce dilinde ise Garfish veya Greenbone adlarıyla bilinir.
Zargana Özellikleri Nelerdir?
Zargana veya diğer adıyla Sargan balığı ince, uzun ve silindirik bir vücut yapısına sahiptir. Bir kuş gagası şeklinde keskin dişlere sahip uzun bir ağız yapısı vardır.
Fiziksel olarak sırtı mavi renkli, karın kısmı ise açık renklidir. Vücut yapısı itibarıyla oldukça çevik ve hızlı yüzen bir balıktır.
Türkiye’de yaygın olarak görülen Belone belone (garfish) cinsi zargana ortalama 60–70 cm’dir ve bazen 1 metre uzunluğa varabilir. Süveyş kanalı ile sularımıza girmiş olan Tylosurus crocodilus (houndfish) cinsi zargana ise 1.5m boya ve 4.5 kg ağırlığa kadar ulaşabilmektedirler. İki tür birbirine çok benzer ancak kuyruk yapıları sayesinde ayırt edebilirler.
Ilıman iklime sahip bölgelerde yüzeye yakın sürüler halinde yaşamakta olan zargana balığı ılık ve sıcak kıyıları sever ve özellikle iskele veya liman çevrelerinde bulunurlar.
Zargana balığı hamsi, çaça, çamuka ve kıraça gibi küçük balıklar ile beslenir. Kendini avcı balıklardan korumak için su yüzeyine sıçrayarak ilerleyebilir.
Zargana balığı ilkbahardan sonbahara kadar yumurtlama dönemindedir. Zarganalar yumurtlama dönemlerinde ortalama 30 bin ile 50 bin yumurta döker. Nisan ayından sonra yumurtlama amacıyla sığ sulara yani kıyılara akın eder. Sonbahar aylarında ise açık denizlere geri döner.
Zargana Besin Değerleri
Zargana balığı besin değeri açısından önemli ve lezzetli bir balıktır. Aşağıdaki tabloda 100 gramlık bir zargana balığının besin ve vitamin değerleri verilmiştir.
- Kalori (kcal) 125
- Toplam yağ 4,93 g
- Kolesterol 85 mg
- Sodyum 96 mg
- Potasyum 359 mg
- Fosfor 250 mg
- Selenyum 0,2 mg
- Karbonhidrat 0 g
- Diyet Lifi 0 g
- Protein 20 g
Zargana Balığı Faydaları
Diğer balık türlerinde olduğu gibi düzenli olarak tüketildiğinde insan sağlığına karşı olumlu etkileri olan besin değeri ve yağ asitleri açısından zengin zargananın bilinen faydaları vardır.
Zargana faydaları denilince akla ilk gelen fosfor ve selenyumdur. Göz sağlığı ve kemikler için yararlı olan fosfor zarganada yeteri kadar bulunmaktadır. Diğer tür balıklarda olduğu gibi zarganada da faydalı yağ asitleri vardır.
İçerdiği fosfor sayesinde, çocukların gelişimi için gerekli olan protein sentezine sahiptir. Böbreğin düzenli ve dengeli çalışmasını destekler.
Kalp ve damar sağlığı için faydalıdır. Bağışıklık sistemini güçlendirir. Ruhsal hastalıklara karşı faydalıdır.
Zargana Nasıl Pişirilir?
Zargana balığı fırında, tavada veya ızgarada pişirilebilir. Çok yağlı bir balık olmaması nedeniyle genelde mısır unu ile tavada pişirme yöntemi seçilir.
Ayrıca temizlenip dilimlenerek ızgarada şiş olarak da pişirilebilir. Fırında pişirildiğinde çok daha hafif olur.
Zargana Balığı Nasıl Temizlenir?
Zargana pullu bir balık sayılabilir ancak pulları oldukça incedirler ve kolayca dökülürler. Pişirmeye başlamadan önce pulların bir bıçak kullanarak güzelce temizlenmesi gerekir. Pullardan sonra balığın iç organlarını temizlemeye başlayabilirsiniz.
İsteğe bağlı olarak zargananın kafa kısmını kesmemeyi tercih edebilirsiniz. Lezzet açısından ekstra bir katkı yapmaz ama sunuma katkı sağlar. Temizleme işleminde iç organları çıkarırken kan yolunu kesmeyi unutmamalısınız.
Zargana Hangi Denizlerde Bulunur?
Zargana Türkiye’de Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Marmara denizi olmak üzere tüm denizlerimizde bulunur. Genellikle sığ sularda, iskele ve liman yakınlarında veya nehir ağızlarında bol bulunur.
İstanbul Boğazı çevresi, şile, tüm Karadeniz kıyıları, Marmara denizi, Ege Koyları ve Akdeniz kıyıları zargana açısından verimli sulardır.
Zargana Nasıl Avlanır?
Zargana balığını yemli veya ipekle sürtme yaparak yakalayabilirsiniz.
Zargana yakalama teknikleri arasında en fazla tercih edileni ipekle zargana avı ve canlı yemle kıyıdan zargana avı yapmaktır.
İpekle zargana avı, eğer balık yemi yiyorsa en kolay avlardan biridir. İpeğe dolanan zargana kolay kolay oltadan kurtulamaz ve zevkli bir av yasatır. Eger mera ipekle avlanmaya uygun değilse klasik çapari veya yem olarak uskumru veya tirsi balığı kullanabilirsiniz.
Bir yanıt yazın