Palamut balığı, ülkemizde balık dendiğinde ilk akla gelen balıklardan biridir. Palamut, ağzı keskin dişlerle kaplı olan sırtı genellikle mavimsi, yanlara doğru ise karın kısmında gümüş beyaza dönen renkte gövdesi ile bol etli bir deniz balığıdırPalamut, avlanması kolay olmasa da yakalandığı dönemlerde bol olması nedeniyle ucuz ve besleyici bir balıktır ve bu nedenle halk arasında en çok tüketilen balık türleri arasında gelir.

Ilık ve sıcak denizlerde sığ sularda yaşayan palamut balığı Atlantik Okyanusu, Akdeniz ve Karadeniz’de görülür. Asıl yaşam alanı Akdeniz olan palamut balığı Karadeniz’e yumurtlamak için gelir ve bahar aylarında Akdeniz’e geri döner.

Uskumrugiller yani Scombridae familyasına ait olan Palamut Balığı Sarda Sarda veya Atlantic Bonito olarak adlandırılabilir.

Dünya’da en büyük miktarda avlayan ülkelerin başında Türkiye ve Meksika gelir. Ülkemizde 2004 yılında yaklaşık 18 bin ton palamut balığı avlandığı kayıt edilmiştir. Ancak av yasaklarına ve avlanma ebatlarına uymama sonucunda palamut balığı türü tehlike altındadır.

Palamut Balığının Özellikleri Nelerdir ?

Palamut balığının vücudu, bir torpili andıran yapısı ile su içinde hızlı hareket etmesini sağlar. Vücudunun üst kısmında kafasından kuyruğuna kadar siyah renkli bir şerit vardır. Bu siyah bölgenin üzerinde genelde mavi veya yeşil tonlarda yatay çizgiler yer alır. Gövdenin altına karın bölgesine doğru renk beyaza dönerek çizgiler kaybolur.

Palamut balığının sırtında biri büyük biri küçük olmak üzere iki yüzgeç bulunur. Büyük yüzgeç yaklaşık 20-23 iğne, küçük yüzgeç ise ortalama 15 iğne içerir.

Palamut balığı büyük sürüler halinde gezen ve uzun göçler yapan bir balıktır. Yumurtlama döneminde Akdeniz’den çıkarak Karadeniz ve Atlantik Okyanusu kıyılarına veya Meksika Körfezi’ne kadar uzun bir yol alabilir.

Palamut, genellikle sığ sularda yaşar. Tespit edilen yaşadığı en büyük derinlik 200 metre olmuştur. Palamut balığının yaşadığı suların sıcaklığı 12 °C ve 27 °C arasında olmalıdır. Ayrıca tuzluluk oranı 14 ile 39 olan denizlerde yaşamını sürdürür.

Palamut balığı, sardalya, kalamar, hamsi, uskumru ve diğer küçük balıkları yiyerek beslenir.

Su Altında Palamut Sürüsü

Palamut, Mayıs ve Temmuz ayları arasında yumurtlar. En verimli yumurtlama dönemi 2 yaşından sonradır ve yetişkin bir dişi palamut yılda 80 bin ile 2 milyon arası yumurta bırakabilir. Palamut, yumurtlama döneminde 3 veya 4 defa yumurtlayabilir. Bu nedenle yumurtlama döneminde palamut avı yapılmamalıdır.

Ağustos ayı ile denizlerde görülmeye başlayan palamut, ülkemizde 1 Eylül’den itibaren av yasağının bitmesi ile avlanmaya başlanır.

Palamut balığı ortalama olarak 500 – 600 gram ağırlığındadır. Ancak farklı isimlerle bilinen daha küçük veya daha büyük boyutlarda olanların ağırlıkları ve ebatları değişir.

Bilinen en büyük Palamut balığı 1953 yılında Atlantik Okyanusunda Azores Adaları açıklarında yakalanmıştır ve ağırlığı 8,3 kg’dır.

Büyük Palamut Avı

Palamut Balığı Ne Zaman Tutulur ?

Palamut balığı, Karadeniz ve Marmara Denizinde Ağustos ayının ortalarından itibaren amatör balıkçılar tarafından olta ile avlanabilir. Bu dönemde yakalanan palamut genelde çingene palamutu adı verilen boyutlardadır. Ülkemizde 1 Eylül’den itibaren av yasağının bitmesi ile profesyonel balıkçılar tarafından da avlanmaya başlanır ve Aralık ayı sonlarına kadar avlanabilir.

Mayıs – Haziran aylarında ise Ege Denizi kıyılarında yumurtlamaya giden veya dönen palamutları avlamak mümkündür.

Ülkemizde Marmara Denizi ve Karadeniz’de avlanan palamut balığı Ege ve Akdeniz’de avlananlardan daha lezzetli ve yağlıdır. Özellikle İstanbul Boğazı ve civarında palamut avı çok önemli ve sevilen bir avcılık türüdür. İstanbul Palamut balığı ile ünlüdür ve en lezzetli avlar bu sularda yapılır.

Palamut Balığı Nasıl Avlanır ?

Palamut balığı, amatör ve profesyonel balıkçılar tarafından avlanabilir. Ülkemizde çoğunlukla çapari, at çek ve ağ yöntemi ile avlanır. Azalan balık popülasyonu nedeniyle kıyıdan palamut avı yok denecek kadar azalmıştır. Ancak küçük sandallar ile sığ sularda hala amatör balıkçılar için güzel avlar yapılabilir

Palamut Balığı Besin Değerleri

100 gram palamut yaklaşık olarak;

⇒ 175 kcal enerji
⇒ 23,65 gr. protein
⇒ 8,13 gr. yağ
⇒ 200 mg. potasyum
⇒ 265 mg. sodyum
⇒ Kalsiyum ve Demir
⇒ A ve C vitaminleri içerir

Palamut Balığının Türleri Nelerdir ?

Palamut balığı bilimsel olarak Sarda Sarda adı ile bilinir. Yani bilimsel olarak farklı türü yoktur. Ancak ülkemizde halk arasında balık boyutlarına göre farklı isimler almıştır. Palamut balığının halk arasında aldığı isimler konusunda da farklı kaynaklar arasında çelişkiler olup kesin bilgi yoktur.

En bilinen iki sınıflandırma şekli şunlardır ;

  • palamut vonozu (12–16 cm),
  • kestane palamudu (16–22 cm),
  • çingene palamudu (22–28 cm),
  • palamut (28–35 cm),
  • zindandelen (70 cm ve üzeri),
  • torik (40–45 cm),
  • sivri (45–55 cm),
  • altıparmak (55–65 cm)
  • piçuta (65 cm ve üzeri).
  • 20 cm ye kadar palamut vanozu
  • 20–30 cm arası çingene palamutu
  • 31–40 cm arası palamut
  • 40–50 cm arası kestane palamutu
  • 51–60 cm arası torik
  • 61-65 arası sivri
  • 65–70 cm arası altıparmak
  • 70 cm den büyük zindan delen.

Ayrıca torik olarak adlandırılan cins palamut türü olmadığı, kendine has bir balık türü olduğu bilinmektedir. Ancak halk arasında benzerlik nedeniyle palamutun büyüğüne torik denmeye devam edilmektedir.

Yetişkin bir palamut ile yavru orkinos balığı benzer ebatlarda olup yeterince bilgi sahibi olmayan kişiler tarafından birbiri ile karıştırılabilir. Bu durum zaman zaman kötü niyetli balıkçılar tarafından kullanılmakta ve eti değersiz olan orkinos yavrusu, palamut adı altında satılmaktadır.